Het Verwey-Jonker Instituut deed in opdracht van VNG Realisatie onderzoek naar ‘stapeling’ van voorzieningen in het sociaal domein. De onderzoekers, Jessica van den Toorn en Rob Gilsing, pleiten in VNG Magazine voor een beter gebruik van de reeds beschikbare data door gemeenten.

De uitgaven binnen het gemeentelijk sociaal domein zijn de afgelopen jaren sterk gegroeid. In 2017 beslaat het aandeel van het sociaal domein in het uitgaventotaal volgens Divosa 61 procent, terwijl dit in 2015 nog 56 procent was. Maar ook dat bedrag blijkt onvoldoende: in 2017 werd door gemeenten 4,4 procent meer uitgegeven dan begroot. Het gaat om enorme bedragen. Voor het sociaal domein beliep die begroting van alle gemeenten samen 22,6 miljard euro.

Multiproblematiek
De hoge kosten worden voor een belangrijk deel veroorzaakt door de zogenoemde ‘multiproblematiek’: huishoudens die een beroep doen op meerdere gemeentelijke voorzieningen, ook wel ‘stapeling’ genoemd. Deze groep inwoners beter helpen, met een integrale aanpak binnen de eigen gemeente, was in 2015 een van de redenen om meer sociale taken in handen van gemeenten te leggen. Maar de kosten van de hulp aan deze stapelaars zijn onevenredig hoog. Uit een analyse van CBS-gegevens door de gemeente Nijmegen blijkt dat meer dan 80 procent van de voorzieningen wordt ingezet bij minder dan 20 procent van de gezinnen. Daarnaast maakt 4 procent van de huishoudens aanspraak op ruim 30 procent van de regelingen.

Waarstaatjegemeente
Om de discussie over deze stapeling van voorzieningen goed te kunnen voeren, hebben we inzicht nodig in het daadwerkelijke gebruik van voorzieningen op gemeenteniveau. Met de decentralisatie is daarom door verschillende partijen ingezet op het koppelen van gegevensbestanden, waarbij het CBS de rol van veilige gegevensverbinder speelt. Zo heeft ‘stapeling’ ook een belangrijke plek in de rapportages van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein op Waarstaatjegemeente.nl.

Betaalbare oplossingen
Gemeenten beschikken inmiddels over enorm veel data die inzicht kunnen verschaffen in succes- en faalfactoren rond stapeling. Wat ons betreft is het hoog tijd om hier optimaal gebruik van te maken. De beste start hiervoor is een onderlinge dialoog tussen gemeenten over het sociaal domein, aan de hand van beleid, feiten en cijfers. Dus niet alleen met gemeenten die toevallig hetzelfde inwoneraantal hebben of in dezelfde regio liggen, maar met gemeenten die qua stapeling op elkaar lijken. De data en de middelen zijn er, VNG Realisatie kan gemeenten hiervan voorzien. Zoek elkaar als gemeenten dus op, breng je onderzoekers en beleidsmedewerkers samen en leg je aanpak naast elkaar. Want alleen door slim samen te werken komen we tot betaalbare en duurzame oplossingen.

Bron: VNG Realisatie.nl

X